آيا سركرده بهائيان وصي و جانشين علي محمد باب است؟

حسين علي نوري معروف به بهاء الله

حسین علی نوری از اطرافيان علي محمد باب بود كه فعاليت خود را براي غصب جانشيني باب، از زمان زنداني شدن باب آغاز كرد. او در همايشي كه به بهانه آزادي باب در بدشت فراهم آمد، نقش بسزايي داشت و او بود كه سه باغ اجاره كرد، يكي براي خود، يكي براي قدوس و ديگري را براي قره العين.

حسينعلي در بدشت الواحي مي نوشت و القابي را به اين و آن نسبت مي داد و كسي نمي دانست كه اين القاب از كجا مي آيد و چه كسي پشت قضيه است و در نهايت نيز تصميم بر آن شد كه رسماً نسخ اسلام را اعلام كرده و دين جديدي را اعلام دارند، بي آن كه در پي آزادي باب باشند، در حالي كه آنان تنها براي آزادي علي محمد باب از زندان، گرد هم جمع شده بودند. شايد اين براي آن بود كه علي محمد باب، كار خود را انجام داده بود و ديگر مهره سوخته اي بود كه كار خود را انجام داده بود و ديگر نيازي به وجودش نبود.

بهاء از ابتداي كار جانشيني خود را اعلام نكرد، زيرا وضعيت باب و بابيان و بابيت، ساماني نداشت و ناصر الدين شاه نيز با سوء قصدهايي كه به جانش شده بود، از اين جريان انحرافي بسيار عصباني بود و آنان را تحت تعقيب قرار داده بود، از اين رو حسينعلي نوري با سركردگي برادرش يحيي موافقت كرد تا اگر قرار است كسي از سر راه برداشته شود، يحيي باشد نه او. پ

س از اعدام علی محمد باب شیرازی، پیروانش رهبری میرزا یحیی نوری ملقب به صبح ازل را پذیرفتند. میرزا جانی کاشانی، از پیروان باب، در کتاب نقطه الکاف، می‌نویسد: «باب به علت از دست دادن یاران و دستیاران نزدیکش اندوهگین بود، اما با دیدن مکتوبات و نوشته‌جات میرزا یحیی به شدت مسرور گردید و وی را به عنوان وصی خود برگزید.(۱)

متن وصیت‌نامه علی محمد باب خطاب به صبح ازل که توسط خود صبح ازل به ادوارد براون مصحح و محقق کتاب نقطه الکاف ارسال شده و براون آن را در مقدمه کتاب مذکور منتشر کرده، چنین است:

الله اکبر تکبیراً کبیراً
هذا کتاب من عند الله المهیمن القیوم، الی الله المهیمن القیوم، قل کل من الله مبدؤن، قل کی الی الله یعودون، هذا کتاب من علی قبل نبیل ذکر الله العالمین الی من یعدل اسمه اسم الوحید ذکر الله للعالمین ثل کل من نقطه البیان لیبدؤن ان یا اسم الوحید فاحفظ ما نزل فی البیان و أمر به فانک لصراط حق عظیم.

یعنی: … این کتاب از خدای مهیمن قوم (علی محمد شیرازی) است به سوی خدای مهیمن قیوم (صبح ازل)، بگو همه آغازها از خداست. بگو بازگشت همه به خدا است. این کتابی است از علی قبل نبیل ذکر کرده است خداوند برای جهانیان، به سوی آن کس که اسمش مطابق است با نام حید.(۲) بگو همه از نقطه بیان آغاز می‌شوند، به درستی که ای همنام وحید، پس حافظ باش بر آن چه نازل شده در بیان، و امر کن بر آن، به درستی که تو در راه حق بزرگ هستی.(۳)

ادوارد براون در مقدمه کتاب نقطه الکاف می‌نویسد:
عموم بابیه بلااستثناء او را بدین سِمَت شناختند و او را واجب الطاعه و اوامر او را مفروض الامتثال دانستند و متفقاًً در تحت کلمه او مجتمع گردیدند.(۴)
علاوه بر این اسناد، در برخی از الواح (نامه‌ها) باب اشاراتی به وصایت و جانشینی صبح ازل آمده است که کتاب بهائیان ۲۴ مورد آن از آنها را شمرده است.(۵)

با وجود اين تفاصيل، پس از آن كه آبها از آسياب افتاد، حسين علي نوري بر آن شد كه سكان جريان بابيت را به دست گيرد، ولي از آنجا كه برادر كوچكش يحيي، قدرت را در دست داشت و بابيان تحت فرمان او بودند، بهاء در اين كار موفق نشد و در نهايت بر اثر درگيري هايي كه با يحيي پيدا كرد، مجبور به فرار شد و مدتي را در خانقاه هاي سليمانيه عراق گذراند، ولي پس از مدتي طي نامه اي از يحيي عذرخواهي كرد و بازگشت و اين مرتبه، در ظاهر با برادر خود خوب بود و در حقيقت سعي داشت، اطرافيان و طرفداران برادر را از سر راه بردارد تا از قدرت يحيي كاسته شود و در نهايت نيز در موقع مناسب، با كمك روس و انگليس، كودتا كرد و توانست با تقسيم كرد بابيت به دو جريان بابيان ازلي و بهائيت، سكان بهائيان را به دست گيرد.

بر اين اساس، روشن است كه جانشين حقيقي علي محمد باب، كسي جز ميرزا يحيي نوري نيست و بهاء با شهوت قدرت و جاه طلبي توانست بخشي از قدرت بابيت را به دست گيرد.

 پانوشت:
۱. ر. ک: نقطه الکاف، ص ۱۸ و ۱۹؛ بهائیان، ص ۲۸۳ تا ۳۰۰.
۲. علی قبل نبیل، لقب علی محمد باب است؛ بر اساس حروف ابجد، گلمه محمد برابر است با ۹۲ و کلمه نبیل نیز برابر با ۹۲ است، از این‌رو علی قبل نبیل یعنی کسی که اسمش علی قبل محمد است، یعنی علی محمد. وحید نیز بر اساس حروف ابجد، برابر با ۲۸ است و وحید نیز مساوی با عدد ۲۸ است، بنا بر این یحیی برابر با وحید است.
۳. بیست لوح از الواح باب به سید حسین کاتب که توسط انتشارات بابیان در سال ۱۳۳۷ چاپ شده، کلیشه دستخط باب را درج کرده است. همچنین در صفحه ۱۹ نقطه الکاف نیز تصویر آن موجود است. ر. ک: بهائیان، ص۲ ۲۸۹ – ۲۹۰.
۴. مقدمه کتاب ادوارد براون بر کتاب نقطه الکاف، میرزا جانی کاشانی، ص ۳۸.
۵. علاقه‌مندان می‌توانند به صفحات ۲۹۵ تا ۳۰۳  کتاب بهائیان مراجعه کنند. همچنین کتاب فتنه باب، ص ۲۰۶  – ۲۰۷. دانشنامه جهان اسلام، ج ۴، ص ۷۳۳،  دایره المعارف بزرگ اسلامی، ج ۱۳، ص ۱۱۴.
[subscribe2]

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*