درس‌هايي كه اسلام به اقتصاد ژاپن آموخت

گروه اقتصادی جهان نیوز – مهدي مهرپور: شخصيت هايي مانند آيت الله صدر اقتصاد اسلامي را جزيي از كل نظام اسلامي مي دانند ، عده زيادي از علماي ديني و همچنين دانشمندان اقتصاد اسلامي ، آموزهاي اقتصادي اسلام را يك مدل اقتصادي مي دانند كه جوامع اسلامي بايد اين تعليم را سرلوحه برنامه ريزي هاي اقتصادي خود قرار دهند ، ازهمين رو نگارنده به مواردي از آموزه هاي اسلامي كه در اقتصاد ژاپن جاري اشاره مي كند.

۱- تربيت مدير و متخصص: امروز در بين جمعيت ۱۳۰ ميليون نفري ژاپن حدود ۱۴ ميليون دانشمند ، مدير و مهندس وجود دارد يعني از هر ۹ ژاپني يك نفر متخصص است. يكي از دلايل امكان تربيت مدير و متخصص در جامعه ژاپن تحولات اساسي در عرصه آموزش اين كشور بوده ، به طوري كه ژاپن توانست دهها سال پيش بي سوداي را ريشه كن كند. اصلي ترين دليل اهتمام به اين كار هم اين بود كه آنها ديدند نه زمين مناسب براي كشاورزي دارند و نه معادن غني ونه ذخاير نفت و گاز وفقط نيروي انساني دارند. براي همين به اين نتيجه رسيدند كه تنها اميدشان، مردمشان هستند و شروع كردند برروي مسئله آموزش كار كردند و اين آموزش صحيح باعث شد كه فرهنگ كارآفريني و توليد تقويت شود.

چنانچه در تعاليم اسلامي نيز بر تربيت مديران توانمند و كساني كه توانايي سرپرستي و مديريت جامعه را داشته باشند تاكيد شده است. به طوري كه “فضل بن شاذان” از امام رضا (ع) نقل مي كند كه در مطالعه ا‌حوال بشر هيچ گروه و ملتي را نمي يابيم كه در زندگي موفق و پايدار باشد مگر به وجود مدير و سرپرستي كه امور مادي و معنوي آنان را مديريت نمايد. در واقع تغييرات اساسي در نظام آموزشي ژاپن بر مبناي آموزش نيروي انساني متخصص باعث شد كه بعد از سال ها ژاپن از لحاظ نيروي انساني متخصص به كشورها و قدرت هاي ديگر نيازمند نباشد كما اينكه اين آموزش صرفا در حوزه علمي اتفاق نيفتاد و با ايجاد نوعي ميهن دوستي و عرق ملي به قول ما ايراني ها علاوه بر تخصص، مديران ژاپني به تعهد در قبال مسائل ملي نيز رسيدند كه در ادامه به اين مسئله بيشتر خواهم پرداخت.

۲-فرهنگ كار وتوسعه: در فرهنگ اسلامي آيات و روايات بسيارفراواني در مورد كار و ارزش و فرهنگ كار وجود دارد ؛ به گونه اي در آيه۷۳ سوره قصص خداوند در حالي شب را زماني براي آرامش دانسته كه روز را زماني براي كسب روزي حلال و پرداختن به كار و تلاش معرفي مي كند. امروزه بيش از ۲۴ در صد از توليد جهاني به ژاپن تعلق دارد . كشور ژاپن توانست بعد از جنگ جهاني دوم شرايطي را ايجاد كند كه فرهنگ كار كردن به عنوان يك ا‌فتخار و فضيلت اخلاقي در جامعه محسوب شود به طوري كه در فرهنگ ژاپن كسي كه درس خوان تر و موفق تر است بايد زحمت بيشتري بكشد و مسئوليت بيشتري بر عهده بگيرد.

اين تعهد دقيقا منطبق با فرهنگ اسلامي و در تضاد با فرهنگ موجود در كشورهايي مانند ايران است ؛ به طوري كه از قديم در فرهنگ ما ايراني ها وجود داشته كه بزرگترها به فرزندان خود مي گفتند : درس بخوانيد تا كارگر نشويد! يعني درس خواندن و داشتن تحصيلات عاليه مترادف با مدير شدن، رئيس شدن و پا روي پا انداختن و… بوده در حاليكه در ژاپن مديران كارخانجات صنعتي دوشادوش كارگران آن كارخانه ها كار مي كنند و به اين وسيله همكاران خود را نيز به كار كردن تشويق مي كنند.

مطالعه كتب ترجمه اي در اقتصاد ژاپن نشان ميدهد در بنگاه هاي صنعتي ژاپن مديران ادعا نمي كنند كه همه كارها را فقط خودشان بلدند تا كارگرها نيز بتوانند به راحتي نظر بدهند . اگر كسي پيشنهادي براي تسهيل در كار و افزايش بهره وري ارائه دهد با او آنقدر خوب برخورد مي شود كه شخص مرتبا به دنبال ارائه نظر در جهت ارتقاي كارش است كه اين مسئله علاوه بر فرهنگ كار به بحث آموزش نيز ارتباط نزديكي دارد.

چند سال پيش در مقاله اي كه به نقل از يك امريكايي كه به ژاپن سفر كرده بود ميخواندم” جواني را در حال تمييز كردن يك ماشين با جديت و حرارت خاصي ديدم ؛ با اينكه هوا به شدت سرد بود ديدن فردي كه با اين جديت در حال تمييز كردن خودرويش است مرا بسيار متعجب كرد، جوان پس از تمييز كردن ماشين راه خود را گرفت وچند متر آن طرف تر در ايستگاه اتوبوس ايستاد.” مدير آمريكايي ادامه مي دهد” وقتي اين صحنه را ديدم در كمال تعجب به سمت جوان ژاپني رفتم تا علت اين كار را از او جويا شوم. اوگفت: من كارگر كارخانه اي هستم كه اين ماشين از توليدات آن است دلم نمي خواهد اتومبيلي را كه ما ساخته ايم كثيف و نامرتب جلوه كند!”

در واقع بالا بردن جايگاه كار و فرهنگ توليد در كشور ژاپن به گونه اي است كه نه تنها هيچ كس از “كارگري” خجا‌لت نمي كشد بلكه كاركردن را يك افتخار براي خود و نوعي جهاد براي جامعه خود مي داند چنانكه در سيره پيامبر گرامي اسلام نيز مشاهده مي شود كه هنگام بازگشت از جنگ ، وقتي سعد انصاري يكي از كارگران مدينه به استقبال آن حضرت مي آيند وهنگامي كه رسول خدا با او دست مي دهند و دليل زبري و خشونت دست هاي او را مي پرسند و وقتي سعد در پاسخ به پيامبر كار با بيل و طناب براي امرار معاش خود و خانواده اش را دليل زبري دستانش مي داند ، پيامبر دست او را مي بوسد و مي فرمايد: “اين دستي است كه آتش جهنم آن را لمس نخواهد كرد.”

۳- اقتصاد اخلاق مدار: اصولا نظارت بر امور گوناگون باعث افزايش كيفيت و كارآيي كار مي شود. در اقتصاد ديني علاوه بر آن نظارت بيروني كه در همه كشور ها و سيستم هاي اقتصادي كم و بيش وجود دارد يك نظارت دروني بر مبناي اعتقاد به معاد نيز علاوه بر نظارت بيروني وجود دارد. اقتصاد دو بخش اخلاقي يا فني يا به عبارتي دنيوي و معنوي دارد كه اصولا يكي از دلايل سقوط اقتصادهاي ليبرال را مي توان همين فاصله گرفتن از اخلاق دانست به طوري كه در چنين اقتصاد هايي منافع فردي به منافع اجتماعي وعمومي ارجحيت دارد تا آنجا كه رئيس فدرال رزرو نيز يكي از دلايل بحران هاي مالي بين المللي را انباشت ناعادلانه ثروت هاي رانتي در دست افرادي معدود مي داند. اما با وجود احكام واجبي از قبيل زكات و خمس و همچنين احكام مستحب و توصيه شده اي مانند انفاق و صدقه مي توان بر اين نكته تاكيد داشت كه اسلام طرفدار عدم انباشت ثروت در دست عده معدودي مي باشد . كما اينكه اسلام اصولا بر اساس آيات و روايات مستند با شرايطي كه موجبات رانت را نيز ايجاد مي كند به شدت مخالف است.

در اينجا شباهتي كه ميان اقتصاد ژاپن ومباني اقتصاد اسلامي وجود دارد تحقق رفتارهاي عدالت گرايانه است. رئيس شوراي نظام مالي دولت ژاپن با اشاره به اينكه صندوق هاي سرمايه گذاري اماني ژاپن شبيه به صندوق هاي قرض الحسنه اسلامي است مي گويد: “در اقتصاد ژاپن توزيع درآمدها به صورت عادلانه است و اختلاف فاحشي در ميان دهك هاي مختلف جامعه وجود ندارد. پروفسور نااويوكي يوشينو با اشاره به اينكه منافع اجتماعي براي ژاپني ها بسيار مهم است و اين موضوع از اصول مهم اسلام نيز به شمار مي رود مي گويد: “اقتصاد ژاپن گروه محور است در حاليكه بسياري از كشورهاي غربي اقتصاد مبتني بر فرد محوري را شاهد هستيم ، شايد ا‌لتزام به مباني اقتصادي اسلام يكي از دلايلي باشد كه امروزه ژاپن را با در اختيار داشتن فقط ۰.۳ درصد از سطح كره زمين يكي از اقتصادهاي برتر جهان قرار داده است.

حال بايد به اين نكته توجه داشته باشيم كه چرا در كشوري مانند ژاپن كه مسلمان نيستند فرامين اسلامي در حوزه اقتصاد اينقدر به طور منظم عملياتي مي شود و……

منبع: جهان نيوز

6 Comments on درس‌هايي كه اسلام به اقتصاد ژاپن آموخت

  1. با سلام
    به قول شاعر کل اگر طبیب بودی سر خود دوا بکردی واقعا” مایع شرم و آبروریزی است که ما به اصطلاح شبه مسلمین ( شیعه و سنی) بعد از قرنها باید بدنبال مصادیقی در جهان غرب گمراه و بلاد کفر برای تعالیم و اموزه های عالیه اسلامی باشیم و هنوز که هنوز گیر سنی گری و شیعه و اینکه بگوییم لعنت بر عمر و درود بر علی باشیم .انالله و انا الیه راجعون

    • سلام، دوست عزیز ما نه دنبال لعنتیم نه دنبال مصادیقی در جهان غرب.
      ما به وظیفه خود عمل می کنیم و راهی را که هدایت می دانیم، با ادله عقلی و نقلی برای کسانی که درپی حقیقتند، بیان می کنیم.

    • خداوند متعال
      حضرت محمد مصطفی(ص)
      امام علی تا…..

      همه اینها درست
      اسلام هم درست

      ولی
      به شما چه مربوط است؟
      آیا اسلام به شما نیازمند است یا شما به اسلام.؟
      مگر نه اینکه با ارائه این نوشته ها،برای خود نون و آبی دستو پا میکنید و برای مردم خام…..؟؟؟!!!!

      • دوست عزيز، سلام
        اسلام به ما نيازي ندارد، ما به حقيقت (اسلام) نيازمنديم.
        در ضمن، پايگاه جامع شناخت بهائيت كاملاً شخصي اداره مي شود و به هيچ اداره، ارگان و منبع مالي اي وابسته نيست…

  2. سلام برادر
    آنچه که عرض بنده بود متاسفانه نگرفتید- چون غرق ادلات و سفسطه -و آن این است که ایکاش عوض اینهمه ارائه فضل و دلایل به اصطلاح عقلی و نقلی به دنبال عمل و جاری کردن حقایق اسلام از قبیل آزادی بیان/ فقر ستیزی/عدالت اجتماعی و هزاران عمل – نه شعر و شعار های خطبا که متاسفانه از درد مردم و جوانان آگاهی ندارند باشید. یعنی اینکه فلان آیت الله و فلان استاد حوزه به عوض اینکه تعالیم و مصادیق عالیه اسلام را دردیگر جا و بلاد به اصطلاخ کفر در آنجا ها بیابند و پزش را بدهند و بگویند آنها کپی از تعالیم اسلامی کرده اند اندکی هم در بلاد اسلامی خودمان بفکر ایجادش باشند آیا بعد از گذشت ۳۴ سال از حکومت به اصطلاح مذهبی / که تنها باید ریش و تسبیح وانگشتر ویقه آخوندی و نمایشات مذهبی و… این باید باشد حال و روز ما
    و خداوند همه مارا از شیخ و عامی به راه راست هدایت فرماید.  

    • سلام دوست عزيز، چند نكته در نوشته شما قابل تأمل است:
      ۱. مراجع و اساتيد حوزه دنبال اين نيستند كه فلان جا از ما گرفته است؛ در ضمن در پي برپا كردن اسلام ناب محمدي هم هستند، بر همين اساس است كه در پيام ها و درسهايشان پيوسته دولت و دست اندركاران اجرايي را راهنمايي مي كنند.
      ۲. كارهاي عملي و پژوهشي حوزه، مراجع و اساتيد حوزوي را در مجلات علمي و تخصصي حوزه مي توانيد ببينيد كه ۳۴ سال پيش هيچ يك از اين مجلات وجود نداشت؛ پس كار علما و اساتيد، ظهور و بروز خارجي داشته و دارد.
      ۳. شما به چه حسابي مي فرماييد علما و خطبا از درد مردم غافلند؛ اصلاً مگر مي شود دين از درد مردم غافل باشد؛ دين همان درد مردم است و علما و خطبا هم سخن غير ديني نمي زنند. هر كس از اين سخنان، دردي از دردهاي خود را درمان مي كند، به عنوان نمونه كتاب مفاتيح الحيات آيت الله جوادي آملي، درمان دردهاي مردم است، اعم از درمان دردهاي خانوادگي، اجتماعي و …
      ۴. تعريف شما از آزادي بيان چيست؟ اگر مرادتان آزادي مطلق است، كجا دنيا چنين آزادي اي وجود دارد؟ براي مثال اگر بهائيان در ايران آزادي بيان ندارند، دلايل اعتقادي و حكومتي دارد، گذشته از آن كه بهائيان در اسرائيل هم آزادي بيان و تبليغ ندارد. در امريكا، انگليس و فرانسه و … چه قدر آزادي بيان هست. سرنوشت كسي كه درباره هولوكاست صبحت مي كند، در اين كشور چيست؟
      ۵. علما و مبليغين و هر كسي كه توان دارد، در پي اجرايي كردن فرامين و قوانين اسلام است، هر كس به هر اندازه كه در توانش هست، البته مستحضريد كه در اين ۳۴ سال كه از انقلاب مي گذرد، خيلي از قوانين اسلامي پياده شده است و بسياري هم در دست اجراست، آن هم با فشارهايي كه از داخل و خارج بر علما و سياستمداران و حاكمان وارد مي شود.
      ۶. در نهايت هم بدانيد كه در دنياي امروز، شيعه به ايران شناخته مي شود و اين جامعه المصطفي است كه در جهان سعي بر معرفي اسلام حقيقي و شيعه دارد.

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*